Ho khan là gì? Nguyên nhân và cách giảm ho khan hiệu quả

Ho khan là tình trạng ai cũng phải gặp ít nhất một lần trong đời và nhiều người gặp tình trạng ho khan kéo dài khiến cổ họng bỏng rát. Thậm chí, khi cơn ho xuất hiện về đêm gây mất ngủ triền miên, dẫn đến cơ thể mệt mỏi, thậm chí đây có thể là dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý hô hấp nguy hiểm đang âm thầm tiến triển. Nếu bạn đang bị ho khan hoặc muốn hiểu rõ vì sao cơn ho tưởng đơn giản lại có thể trở thành “cơn ác mộng”, thì bài viết này chính là thứ bạn cần. 

Ho khan là gì? Nguyên nhân và ảnh hưởng của ho khan

Ho khan là tình trạng ho không tạo ra đờm (chất nhầy xuất hiện khi có nhiễm trùng). Điều này xảy ra khi đường hô hấp hoặc phổi của bạn bị viêm, gây cảm giác ngứa ngáy, khó chịu và kích thích phản xạ ho.

Nguyên nhân gây ho khan

Ho khan có thể khởi phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm bệnh lý đường hô hấp, yếu tố dị ứng, trào ngược, thuốc điều trị và môi trường sống. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn hướng xử trí phù hợp và hiệu quả hơn.

• Nhiễm trùng đường hô hấp (cảm lạnh, cúm, COVID-19…): Khi virus xâm nhập, niêm mạc họng và đường hô hấp bị viêm, làm tăng độ nhạy của các thụ thể ho, từ đó gây ho khan. Ngay cả khi các triệu chứng khác như sốt, sổ mũi đã cải thiện, cơn ho vẫn có thể kéo dài vài tuần do đường thở chưa hồi phục hoàn toàn. Tình trạng này được gọi là ho sau nhiễm trùng.
• Dị ứng và bệnh lý đường thở (dị ứng theo mùa, hen phế quản…): Khi tiếp xúc với các dị nguyên như bụi, phấn hoa, lông thú cưng…, hệ miễn dịch phản ứng quá mức, gây viêm và kích thích niêm mạc đường thở. Điều này dẫn đến cảm giác ngứa, rát họng và kích hoạt phản xạ ho khan. Ở người mắc hen phế quản, đường thở tăng phản ứng và dễ co thắt, vì vậy ho khan có thể xuất hiện sớm, thậm chí trước khi có biểu hiện khó thở rõ ràng.
• Các bệnh lý vùng mũi – họng (viêm mũi dị ứng, chảy dịch mũi sau…): Tình trạng tăng tiết dịch nhầy ở mũi khiến chất nhầy chảy xuống thành sau họng, gây cảm giác vướng, ngứa và khó chịu. Phản xạ ho khan được kích hoạt nhằm làm sạch đường thở.
• Trào ngược dạ dày – thực quản: Axit và dịch tiêu hóa từ dạ dày trào ngược lên thực quản, thậm chí đến vùng hầu họng, gây kích ứng niêm mạc và khởi phát phản xạ ho. Ho khan do trào ngược thường nặng hơn vào ban đêm, khi nằm hoặc sau bữa ăn no.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc điều trị tăng huyết áp như enalapril, lisinopril… có thể gây ho khan kéo dài và dai dẳng. Cơn ho thường không kèm đờm và có thể xuất hiện sau vài ngày đến vài tuần kể từ khi bắt đầu dùng thuốc.
• Yếu tố môi trường: Không khí khô, thời tiết hanh hoặc việc tiếp xúc thường xuyên với điều hòa có thể làm khô và kích ứng niêm mạc họng, khiến đường thở trở nên nhạy cảm và dễ phát sinh ho khan. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, khói bụi, khói thuốc, mùi hóa chất hoặc khí thải giao thông cũng có thể kích thích đường thở và gây ho như một phản xạ bảo vệ tự nhiên.

Ho khan do dị ứng khói bụi, ô nhiễm, không khí lạnh

Ảnh hưởng của ho khan

Những cơn ho khan xuất hiện đột ngột và lặp đi lặp lại không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt khi không xác định được nguyên nhân cụ thể.

• Kích thích niêm mạc họng, gây rát họng và khàn tiếng: Ho lặp lại nhiều lần làm niêm mạc họng và thanh quản bị kích ứng, dẫn đến cảm giác rát, nóng và khàn tiếng khi nói.
• Rối loạn giấc ngủ: Ho thường tăng lên vào ban đêm, khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên tỉnh giấc, lâu dài gây mệt mỏi và suy giảm thể lực.
• Giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc: Thiếu ngủ kết hợp với cảm giác khó chịu ở cổ họng khiến người bệnh khó tập trung vào công việc và học tập.
• Đau tức vùng ngực: Những cơn ho mạnh và kéo dài có thể gây căng giãn cơ vùng ngực, tạo cảm giác đau tức và khó chịu khi hít thở sâu.
• Ảnh hưởng đến giao tiếp và sinh hoạt: Cơn ho xuất hiện xen kẽ khi nói chuyện, làm việc hoặc ở nơi đông người gây bất tiện, mất tự tin và gián đoạn sinh hoạt thường ngày.
• Tăng nguy cơ thành viêm họng mạn tính, viêm thanh quản: Ho khan kéo dài có thể làm tổn thương bề mặt niêm mạc, khiến cổ họng dễ viêm và dễ tái phát, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc tiếp xúc với các yếu tố kích thích.

Ho khan kéo dài có thể làm tiến triển thành viêm họng mạn tính

Cách giảm ho khan hiệu quả

Sử dụng thuốc giảm ho

Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ có thể kê toa hoặc khuyên dùng các loại thuốc không kê đơn:

• Thuốc giảm ho: Chứa dextromethorphan, giúp ức chế phản xạ ho ở não. Thường dùng cho ho khan, đặc biệt là ho ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Thuốc kháng histamin/chống sung huyết: Dùng nếu ho khan là do dị ứng hoặc chảy dịch mũi sau.
• Thuốc điều trị nguyên nhân: Thuốc xịt giãn phế quản (nếu ho do hen phế quản). Thuốc điều trị trào ngược dạ dày (như thuốc kháng axit, PPIs) nếu trào ngược dạ dày là nguyên nhân.

Quan trọng: Nếu ho khan kéo dài hơn 3 tuần, ho kèm theo sốt, khó thở hoặc các triệu chứng nghiêm trọng khác, bạn nên đi khám bác sĩ để xác định chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Cách giảm ho đơn giản tại nhà

Ho khan có thể cải thiện rõ rệt nếu được chăm sóc đúng cách. Việc kết hợp giữa điều trị triệu chứng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày giúp làm dịu niêm mạc họng, giảm kích ứng và hạn chế tình trạng ho tái phát.

• Uống đủ nước ấm, kết hợp mật ong: Nước ấm giúp giữ ẩm niêm mạc đường hô hấp, trong khi mật ong có tác dụng làm dịu họng và hỗ trợ kháng khuẩn nhẹ. Có thể uống nước ấm, trà thảo mộc; ngậm hoặc pha 1–2 thìa cà phê mật ong với nước ấm. Không sử dụng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
• Súc họng bằng nước muối ấm: Nước muối có tác dụng sát khuẩn, giảm viêm và làm sạch niêm mạc họng. Nên súc họng bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối pha loãng 2–3 lần mỗi ngày.
• Duy trì độ ẩm không khí: Không khí khô có thể làm niêm mạc họng dễ kích ứng và khởi phát ho. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ, đặc biệt khi thời tiết hanh khô hoặc sử dụng điều hòa thường xuyên, giúp làm dịu đường hô hấp.
• Xông hơi ấm: Hít hơi nước ấm giúp làm ẩm đường thở và giảm cảm giác khô rát họng. Có thể xông hơi từ bát nước nóng hoặc trong khi tắm nước nóng; có thể thêm vài giọt tinh dầu khuynh diệp hoặc bạc hà nếu không có tiền sử dị ứng.
• Kê cao đầu khi ngủ: Với người có ho khan liên quan đến trào ngược dạ dày – thực quản, kê cao đầu giường hoặc dùng thêm gối khi ngủ giúp hạn chế axit trào ngược lên cổ họng, từ đó giảm kích ứng và ho về đêm.
   

Kê cao gối khi ngủ để tránh axit trào ngược lên cổ họng, gây kích ứng và ho về đêm.

Sử dụng viên ngậm bảo họng Ích Phế Khang

Viên ngậm thường chứa các thành phần thảo dược (như kha tử, bách bộ, cát cánh, menthol, eucalyptol, tinh dầu gừng) giúp:

• Làm dịu cổ họng: Khi ngậm, viên ngậm kích thích tiết nước bọt, giúp làm ẩm và làm dịu niêm mạc họng bị khô rát do ho.
• Giảm kích ứng: Các tinh dầu như menthol và eucalyptol tạo cảm giác the mát, giúp làm dịu cảm giác ngứa ngáy, nhột họng – nguyên nhân trực tiếp gây ra ho khan.
• Hỗ trợ bổ phế: Một số thành phần thảo dược được cho là có tác dụng hỗ trợ bổ phổi, giảm ho và giảm đau rát họng.
• Sản phẩm không ảnh hưởng tới đường huyết: Ích Phế Khang sử dụng đường Isomalt nhập khẩu từ Đức, dùng được cho cả người bị tiểu đường

Cách dùng chung: Ngậm từ từ trong miệng cho đến khi tan hết. Thường dùng cho trẻ từ 6 tuổi trở lên và người lớn. Bạn nên tuân thủ liều lượng và hướng dẫn sử dụng in trên bao bì sản phẩm.

Viên ngậm bảo họng Ích Phế Khang - giảm ho khan hiệu quả, an toàn

Biện pháp phòng ngừa ho khan

Phòng tránh ho khan chủ yếu dựa vào việc bảo vệ đường thở khỏi các yếu tố gây kích ứng. Những thói quen nhỏ nhưng đúng cách có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ xuất hiện cơn ho.

• Tăng cường sức đề kháng và vệ sinh cá nhân

Ho khan thường là hậu quả của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, vì vậy cần chú trọng phòng ngừa từ thói quen sinh hoạt hằng ngày. Rửa tay thường xuyên, hạn chế chạm tay lên mặt, tiêm vắc-xin đầy đủ, kết hợp chế độ ăn giàu vitamin, nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh.
 

Duy trì chế độ ăn giàu Vitamin C để tăng cường hệ miễn dịch

• Kiểm soát môi trường và chất kích ứng

Nhiều trường hợp ho khan có nguyên nhân từ dị ứng hoặc các chất kích thích trong không khí, do đó cần chủ động tránh xa khói thuốc, khói bụi, hóa chất và mùi hương mạnh có thể gây kích ứng đường hô hấp. Bên cạnh đó, nên cải thiện chất lượng không khí trong không gian sống bằng cách sử dụng máy tạo độ ẩm, máy lọc không khí và vệ sinh nhà cửa thường xuyên để loại bỏ bụi bẩn, phấn hoa, nấm mốc và lông thú cưng, giúp giảm nguy cơ kích ứng cổ họng.

• Chăm sóc cổ họng và đường hô hấp

Giữ cổ họng ẩm, sạch và ấm giúp làm dịu niêm mạc, từ đó tránh phản xạ ho. Ngoài ra cần chú ý uống đủ nước ấm (khoảng 1,5–2 lít/ngày), kết hợp súc miệng nước muối ấm hằng ngày và giữ ấm cổ họng bằng cách quàng khăn khi trời lạnh.
Ho khan dai dẳng cần được giải quyết từ gốc rễ. Để làm dịu cổ họng ngay lập tức và hỗ trợ giảm cơn ho hiệu quả, đừng quên kết hợp các biện pháp chăm sóc họng tại nhà cùng với một giải pháp tiện lợi.

Viên ngậm bảo họng Ích Phế Khang là lựa chọn tuyệt vời. Với thành phần thảo dược, viên ngậm này không chỉ giúp làm dịu cảm giác ngứa, rát họng mà còn hỗ trợ giảm phản xạ ho khan nhanh chóng. Hãy để Ích Phế Khang đồng hành cùng bạn trên hành trình lấy lại cảm giác dễ chịu cho cổ họng!

Liên hệ: 
Hotline: 0383247199
Fanpage: facebook.com/ichphekhang.tatthanh
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe viên ngậm Ích Phế Khang New có giấy xác nhận nội dung quảng cáo số 2398/2023/XNQC-ATTP. 

Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
Không sử dụng cho người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. 
Người đang dùng thuốc, phụ nữ có thai, trẻ em có tiền sử động kinh hoặc co giật do sốt cao tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng.